ซิฟิลิส คืออะไร?

ซิฟิลิส (Syphilis) เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากแบคทีเรียชื่อ

Treponema pallidum

โรคนี้สามารถติดต่อได้ผ่าน

• การมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด
• การมีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก
• Oral sex
• การสัมผัสแผลที่มีเชื้อโดยตรง
• การถ่ายทอดจากแม่สู่ลูกระหว่างตั้งครรภ์

สิ่งที่ทำให้ซิฟิลิสเป็นโรคที่ต้องระวังคือ

ในระยะแรกโรคอาจดูไม่รุนแรง และบางครั้งอาการหายไปเอง

แต่จริง ๆ แล้วเชื้อยังคงอยู่ในร่างกาย และสามารถลุกลามไปทำลายอวัยวะสำคัญได้ในระยะยาว

ทำไมซิฟิลิสถึงน่ากังวล?

ตามรายงานของ CDC STD Treatment Guidelines 2021

อัตราการติดเชื้อซิฟิลิสทั่วโลกเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

หากไม่ได้รับการรักษา เชื้อสามารถแพร่กระจายเข้าสู่

• สมอง
• ดวงตา
• ระบบประสาท
• หัวใจและหลอดเลือด
• อวัยวะภายในหลายระบบ

ซิฟิลิสจึงไม่ใช่แค่ “โรคแผลที่อวัยวะเพศ” แต่เป็นโรคติดเชื้อที่ส่งผลต่อทั้งร่างกายได้

ซิฟิลิสมี 4 ระยะสำคัญ

โรคซิฟิลิสแบ่งออกเป็น 4 ระยะหลัก

แต่ละระยะมีอาการแตกต่างกัน

1. Primary Syphilis (ระยะแรก)

เป็นระยะที่เชื้อเพิ่งเข้าสู่ร่างกาย

อาการเด่นที่สุดคือ

แผลริมแข็ง (Chancre)

ลักษณะสำคัญของแผล

• แผลกลมหรือรี
• ขอบแผลแข็ง
• ไม่เจ็บ
• มักเกิดที่อวัยวะเพศ ปาก หรือทวารหนัก
• ต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียงอาจโต

จุดสำคัญคือ

แม้แผลจะหายเองภายในประมาณ 3–6 สัปดาห์

ไม่ได้หมายความว่าโรคหาย

เพราะเชื้อยังอยู่ในร่างกายและจะเข้าสู่ระยะต่อไป

2. Secondary Syphilis (ระยะที่สอง)

เมื่อเชื้อแพร่เข้าสู่กระแสเลือด จะเริ่มเกิดอาการทั่วร่างกาย

อาการที่พบได้บ่อย เช่น

• ผื่นขึ้นตามตัว
• ผื่นที่ฝ่ามือและฝ่าเท้า (ลักษณะค่อนข้างจำเพาะ)
• ไข้ต่ำ ๆ
• อ่อนเพลีย
• ต่อมน้ำเหลืองโต
• เจ็บคอ
• ผมร่วงเป็นหย่อม ๆ

หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นภูมิแพ้หรือโรคผิวหนังทั่วไป ทำให้ไม่ได้รับการวินิจฉัย

3. Latent Syphilis (ระยะแฝง)

ระยะนี้

ไม่มีอาการใด ๆ

ผู้ป่วยมักรู้ตัวจากการตรวจเลือดเท่านั้น

แบ่งออกเป็น

Early Latent

ติดเชื้อมาไม่เกิน 1 ปี

Late Latent

ติดเชื้อมากกว่า 1 ปี

แม้ไม่มีอาการ แต่ยังจำเป็นต้องรักษา เพราะโรคสามารถพัฒนาไปสู่ระยะรุนแรงได้

4. Tertiary Syphilis (ระยะรุนแรง)

หากปล่อยไว้นานหลายปีโดยไม่รักษา

เชื้ออาจทำลายอวัยวะสำคัญอย่างถาวร

ภาวะที่อาจพบ ได้แก่

Neurosyphilis

เชื้อเข้าสู่ระบบประสาทและสมอง

อาจเกิด

• สมองอักเสบ
• ปัญหาการทรงตัว
• ชัก
• ความจำเสื่อม
• การมองเห็นผิดปกติ

Cardiovascular Syphilis

เชื้อทำลายหลอดเลือดใหญ่

เสี่ยงต่อภาวะหลอดเลือดโป่งพองรุนแรง

Gumma

เกิดก้อนอักเสบเรื้อรังในอวัยวะต่าง ๆ เช่น ตับ สมอง หรือกระดูก

การตรวจซิฟิลิสทำอย่างไร?

การวินิจฉัยใช้การตรวจเลือดเป็นหลัก

แบ่งเป็น 2 กลุ่ม

1. Screening Test (ตรวจคัดกรอง)

ใช้ค้นหาการติดเชื้อเบื้องต้น

การตรวจที่ใช้บ่อยคือ

• VDRL
• RPR

ข้อดีคือราคาย่อมเยา และใช้ติดตามผลหลังรักษาได้

2. Confirmatory Test (ตรวจยืนยัน)

ใช้ยืนยันว่าติดเชื้อจริง

ตัวอย่างเช่น

• TPHA
• FTA-ABS

หากผลตรวจคัดกรองเป็นบวก แพทย์มักตรวจยืนยันเพิ่มเติมด้วยกลุ่มนี้

กรณีสงสัย Neurosyphilis

หากมีอาการทางสมองหรือระบบประสาท

แพทย์อาจพิจารณา

Lumbar Puncture

หรือการเจาะน้ำไขสันหลังเพื่อตรวจหาเชื้อ

การรักษาซิฟิลิส

ข่าวดีคือ

ซิฟิลิสยังสามารถรักษาได้ดีมาก หากตรวจพบเร็ว

ตามแนวทาง CDC 2021

ยามาตรฐานคือ

Benzathine Penicillin G

ซึ่งยังคงเป็นยาหลักและแทบไม่มีปัญหาเชื้อดื้อยา

แนวทางรักษาตามระยะโรค

ระยะ Primary / Secondary / Early Latent

ใช้ยา

Benzathine Penicillin G 2.4 ล้านยูนิต

ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ

เพียง 1 ครั้ง

Late Latent หรือไม่ทราบระยะเวลาแน่ชัด

ใช้ยาเดิม

แต่ฉีด

สัปดาห์ละ 1 ครั้ง ติดต่อกัน 3 สัปดาห์

รวม 3 เข็ม

หากแพ้ Penicillin

แพทย์อาจพิจารณาใช้

Doxycycline 100 mg วันละ 2 ครั้ง นาน 14 วัน

แต่ในบางกรณี Penicillin ยังเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด

หลังรักษาต้องตรวจติดตามหรือไม่?

จำเป็นต้องติดตามผล

แพทย์มักนัดตรวจเลือดซ้ำเพื่อดูว่าค่าเชื้อลดลงหรือไม่

ช่วงเวลาที่ใช้ติดตามบ่อยคือ

• 3 เดือน
• 6 เดือน
• 12 เดือน

โดยเฉพาะค่า VDRL หรือ RPR

ต้องรักษาคู่นอนด้วยหรือไม่?

คำตอบคือ

ควรประเมินและตรวจคู่นอนทุกราย

เพราะหากรักษาเพียงคนเดียว

มีโอกาสติดกลับมาอีกจากคู่นอนเดิม

สัญญาณที่ควรรีบตรวจซิฟิลิส

ควรพบแพทย์หากมีอาการต่อไปนี้

• มีแผลที่อวัยวะเพศแบบไม่เจ็บ
• มีผื่นขึ้นทั่วตัวโดยไม่ทราบสาเหตุ
• มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน
• มีคู่นอนใหม่หลายคน
• คู่ของคุณเพิ่งตรวจพบโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

สรุป

ซิฟิลิสเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่อาจดูเหมือนไม่รุนแรงในระยะแรก

แต่หากปล่อยไว้นาน เชื้อสามารถลุกลามไปทำลายสมอง หัวใจ และระบบประสาทได้

ข้อดีคือ

หากตรวจพบเร็ว

สามารถรักษาหายได้ด้วย Penicillin

ดังนั้นการตรวจ STI อย่างเหมาะสมจึงสำคัญมาก โดยเฉพาะในผู้ที่มีความเสี่ยง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ซิฟิลิสหายเองได้ไหม?
แผลอาจหายเอง แต่เชื้อไม่หาย และโรคจะเข้าสู่ระยะต่อไป

ซิฟิลิสรักษาหายขาดไหม?
รักษาหายได้ หากได้รับยาอย่างถูกต้องและครบตามแนวทาง

ตรวจ VDRL อย่างเดียวพอไหม?
โดยทั่วไปต้องตรวจยืนยันเพิ่มเติม เช่น TPHA หรือ FTA-ABS

ซิฟิลิสอันตรายไหม?
อันตราย หากปล่อยไว้อาจกระทบสมอง หัวใจ และระบบประสาทถาวร